1 Milyon Alışveriş Fişiyle Türkiye’nin Tüketim Haritası Çıkarıldı

TPF, yerel perakende sektörünün bugüne kadarki en kapsamlı tüketici davranışı araştırmalarından birine imza attı. Yılın ilk üç çeyreğini kapsayan 1 milyon anonim alışveriş fişinin analiziyle hazırlanan rapor; alışveriş saatlerinden cinsiyet bazlı sepet farklılıklarına kadar Türkiye’nin değişen harcama reflekslerini net bir biçimde gözler önüne seriyor.

Ömer Düzgün: “Bu Rapor Fiyatları Değil, Toplumsal Refleksleri Okuyor”

TPF Başkanı Ömer Düzgün, çalışmanın amacının güncel fiyat tartışmaları yaratmak değil, halkın gerçek tüketim alışkanlıklarını bilimsel verilerle analiz etmek olduğunu vurguladı. Düzgün, “Yerel zincir marketler, her gün milyonlarca vatandaşın sofrasına dokunan en güçlü veri kaynaklarından biridir. İlk kez bu ölçekte bir büyük veri analiziyle Türk ailesinin alışveriş haritasını çıkardık. Bu raporu düzenli hale getirerek sektör için bir referans kaynağı sunacağız” dedi.

Ortalama Sepet 912 TL: Tüketici “Sık Ama Az” Alışverişe Döndü

Rapora göre, incelenen 1 milyon fişin genelinde ortalama alışveriş tutarı 912 TL, fiş başına düşen ortalama ürün adedi ise 18,7 olarak gerçekleşti.

Araştırmanın en dikkat çekici yapısal bulgusu, tüketicilerin artık tek seferde büyük hacimli “aylık mutfak alışverişi” yapmak yerine, bütçeyi bölerek daha planlı ve daha sık markete gitmeyi tercih etmesi oldu. İncelenen her 3 fişten 2’si (yaklaşık %66’sı) 20 ürünün altında tamamlanırken; sepet ortalamasını yüksek adetli ana alışverişler yukarıda tutmaya devam ediyor.

Bütçe ve Gelenek Bir Arada: Akşam Yemeği Sepetinde “Tavuk” Lider

“Akşam Yemeği Haritası” analizinde, aynı sepette birlikte satın alınan ürün kombinasyonları incelendi. Ekonomik ve besleyici bir protein kaynağı olması sebebiyle, akşam yemeği odaklı sepetlerin %36’sında tavuk ürünleri yer alırken, kırmızı et %24 ile ikinci sırada kaldı.

Birlikte en sık satın alınan ve akşam menülerini oluşturan ilk 5 kombinasyon şöyle sıralandı:

1. Tavuk + Pirinç + Yoğurt (En yaygın kombinasyon)
2. Kıyma + Makarna + Salça
3. Köfte + Patates + Ayran
4. Kuru Fasulye + Pirinç + Turşu
5. Tavuk + Makarna + Mevsim Salatası

Düzgün, bu sonuca ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı: “Türk mutfağının geleneksel yapısı korunuyor. Tavuk, pirinç ve yoğurt üçlüsü bugün milyonlarca ailenin en yaygın akşam yemeği alışverişini oluşturuyor.”

Maaş Dönemi Etkisi: Ay Sonuna Doğru Sepet %27 Daralıyor

Raporda, hanehalkı bütçesinin ay içindeki dağılımı ve maaş günlerinin sepet büyüklüğüne etkisi de dönemler halinde net bir biçimde hesaplandı. Ayın ilk 5 gününde 1.118 TL olan ortalama sepet tutarı, nakit akışının azaldığı ay sonuna doğru 808 TL’ye kadar (%27,7) geriliyor. Ay sonu (808 TL) baz alındığında ise maaş haftasında sepet büyüklüğü %38,3 artış gösteriyor.

Maaş haftasında et, temizlik ürünleri ve büyük ambalajlı ürünlerin satışı belirgin biçimde artış kaydediyor.

Haftanın Yıldızı Cuma, Günün Yıldızı “Mesai Çıkışı Saatleri”

Haftalık alışveriş trafiği incelendiğinde, toplam cironun ve fiş adetlerinin %18’inin gerçekleştiği Cuma günü haftanın en yoğun günü oldu; Cumartesi günü ise ikinci sırada yer aldı.

Gün içi saat bazlı dağılımda ise perakende trafiğinin %43’ünün 17.00–20.00 saatleri arasında yoğunlaştığı görüldü. Bu veri, çalışan nüfusun cuma akşamı ve hafta sonu hazırlığı ile birleşen mesai çıkışı alışveriş modelinin perakendenin ana omurgasını oluşturduğunu kanıtlıyor.

Anne Sepeti Ev Odaklı, Baba Sepeti Anlık İhtiyaçlara Yönelik

Sadakat kartı verileri ve ödeme alışkanlıkları üzerinden yapılan toplumsal analiz, kadın ve erkek tüketicilerin sepet mimarisindeki keskin farkları ortaya koydu. Kadın tüketiciler (Anne Sepeti) fiş başına ortalama 22,3 ürün ile daha planlı ve uzun vadeli hane alışverişi yaparken; erkek tüketiciler (Baba Sepeti) ortalama 15,8 ürün ile daha çok anlık ihtiyaçlara ve günlük tüketime yöneldi.

Anne Sepeti Baskın Ürünler: Süt ve yoğurt, sebze-meyve, temizlik ürünleri, çocuk bakım ürünleri.

Baba Sepeti Baskın Ürünler: İçecekler, atıştırmalıklar, et ve tavuk, hazır/pratik tüketim ürünleri.

Temel Gıda ve Taze Ürünler Sepetin %75’ine Hâkim

Ürün grubu dağılımında aslan payını taze ve temel gıda aldı. Sebze & meyve, süt ürünleri, ekmek & unlu mamuller ile et & tavuk gibi mutfağın temel direği olan gruplar yerel zincirlerde toplam sepet hacminin %75’ini oluşturdu. Geri kalan %25’lik dilimi ise temizlik, kişisel bakım ve gıda dışı diğer ürünler paylaştı.

Kahvaltının Değişmez Üçlü Kombinasyonları

Raporda akşam yemeğinin yanı sıra sabah alışverişlerindeki sepet birlikteliği de ölçüldü. Kasadan aynı anda en sık geçen üçlü kombinasyonlar Türk kahvaltı kültürünü doğrular nitelikte:

1. Ekmek + Süt + Yumurta
2. Domates + Salatalık + Beyaz Peynir
3. Çay + Simit + Beyaz Peynir

Bölgesel Sepet Farkı: En Yüksek Harcama Muğla ve İstanbul’da

Bölgesel maliyetler, turizm hareketliliği ve lojistik faktörler iller arasındaki sepet ortalamalarına da yansıdı. İncelenen örnek iller arasında en ekonomik sepet ortalaması 845 TL ile Konya olurken, turizm ve lojistik yoğunluğu yüksek olan Muğla 996 TL ile listenin başında yer aldı.

Raporun Öne Çıkan 10 Sonucu

1 milyon anonim alışveriş fişi analiz edildi.

Ortalama fiş tutarı 912 TL oldu.

Fiş başına ortalama 18,7 ürün satın alındı.

Alışverişlerin %43’ü 17.00–20.00 saatlerinde gerçekleşti.

Haftanın en yoğun günü Cuma oldu.

Maaşın ilk haftasında sepet büyüklüğü %38,3 arttı.

Türkiye’nin milli akşam yemeği sepeti Tavuk + Pirinç + Yoğurt olarak belirlendi.

Anne sepeti, baba sepetinden ortalama %41 daha fazla ürün içerdi.

Sebze ve meyve sepetin en büyük ürün grubunu oluşturdu.

Küçük ama daha sık alışveriş modeli güçlenmeye devam etti.

“Perakende Verisi İsrafı Önleyecek”

TPF Başkanı Ömer Düzgün raporun kapanışında, bu verilerin sadece ticari bir analiz olmadığını, aynı zamanda arz-talep dengesini doğru kurarak gıda israfının önüne geçilmesinde ve marketlerin doğru stok yönetimi yapmasında hayati bir rehber olacağını ifade etti. Düzgün, raporun her yıl güncellenerek hem sektör hem de tüketiciler için güvenilir bir referans haline getirileceğini sözlerine ekledi.